Rozporządzenie UE z dnia 13 czerwca 2024 roku w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji nr (EU) 2024/1689, czyli tzw. AI ACT weszło w życie 1 sierpnia 2024 r. Począwszy natomiast od dnia 2 sierpnia 2026 r. obowiązuje jego „ogólna stosowalność” – czyli zaczynają działać kluczowe przepisy dotyczące transparentności, nadzoru nad modelami ogólnego przeznaczenia (GPAI) i sankcji. Najważniejsze obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka zostały jednak przesunięte przez tzw. Digital Omnibus on AI (Regulation (EU) 2026/1744) i wchodzą w życie później – głównie 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r.
Powyższe Rozporządzenie ma szeroki zasięg zastosowania i jest adresowane w szczególności do:
Providerów (dostawców) – podmiotów wprowadzających system AI lub model GPAI na rynek UE pod własną nazwą/znakiem towarowym (także spoza UE, jeśli system jest używany w UE)
Deployerów (użytkowników zawodowych) – podmiotów używających systemu AI pod swoją władzą w ramach działalności zawodowej, z siedzibą lub miejscem używania w UE.
Importerów i dystrybutorów – mogą stać się providerami, jeśli np. modyfikują system, zmieniają jego przeznaczenie na wysokoryzykowe lub „brandują” go swoim znakiem
Podmiotów spoza UE – jeśli outputy ich systemu są używane w Unii, także podlegają regulacji.
Powyższe Rozporządzenie wprowadza w szczególności następujące obowiązki:
Zakaz stosowania określonych praktyk. Niektóre zastosowania AI są po prostu zakazane (np. określone formy manipulacji, social scoring w określonych kontekstach, niektóre zastosowania biometrii w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej). To przepisy o charakterze bezwzględnym.
Obowiązki transparentności. Dotyczą głównie providerów, ale wpływają też na sposób wdrożenia u deployerów. Obejmują informowanie osób, że wchodzą w interakcję z AI (gdy nie jest to oczywiste) – np. chatboty, voiceboty oraz znakowanie treści syntetycznych (obraz, wideo, audio, tekst) w formacie, aby można było wykryć, że materiał został wygenerowany lub zmanipulowany przez AI.
Providerzy modeli GPAI (np. duże modele językowe) mają m.in. obowiązki dokumentacji, zarządzania ryzykiem, raportowania incydentów i współpracy z AI Office.
Począwszy od 2 sierpnia 2026 r. obowiązują już uprawnienia organów i reżim kar (w tym za naruszenia przepisów transparentności i zasad dotyczących GPAI). Za najpoważniejsze naruszenia (m.in. zakazane praktyki, niektóre obowiązki providerów systemów wysokiego ryzyka) grozić mogą kary do 35 mln EUR lub 7% światowego rocznego obrotu (w zależności od kategorii naruszenia i podmiotu).