W październiku 2026 roku Sąd Najwyższy podjął dwie uchwały, ważne dla praktyki wymiaru sprawiedliwości, w szczególności dla postępowań w przedmiocie dochodzenia zapłaty wierzytelności oraz obrotu wierzytelnościami.
Pierwsza z nich to uchwała z dnia 21 października 2026 roku podjęta w sprawie o sygnaturze III CZP 24/26. Zgodnie z treścią tej uchwały „W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nowego wierzyciela przedłożony w celu indywidualizacji zbytej wierzytelności załącznik do dokumentu, który świadczy o zawarciu umowy cesji wierzytelności, obejmujący wykaz wierzytelności przeniesionych w ramach tej umowy, musi być dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Wyciąg z dokumentu prywatnego może być dowodem w tym postępowaniu tylko wówczas, gdy został sporządzony przez notariusza. Podstawę nadania klauzuli wykonalności na rzecz nowego wierzyciela może stanowić tylko określony w art. 788 § 1 k.p.c. dokument utrwalający zdarzenie prawne, które spowodowało przejście praw stwierdzonych w tytule egzekucyjnym.”
Wspomniany przepis art. 788 § 1 k.p.c. stanowi, że jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.
Sąd Najwyższy stanął na stanowisku rygorystycznie pojmowanego formalizmu proceduralnego i wskazał, że określony w ww. przepisie wymóg formy czynności prawnej odnosi się do wszelkich dokumentów stanowiących podstawę do nadania klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności. W związku z tym wszelkie takie dokumenty, w tym wyciągi i załączniki muszą być sporządzone w formie z podpisami notarialnie poświadczonymi. Niezachowanie tej formy prowadzić będzie do odmowy nadania klauzuli wykonalności, a tym samym do braku możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez nabywcę wierzytelności.
Druga z przedmiotowych uchwał to uchwała z dnia 22 października 2026 roku podjęta w sprawie o sygnaturze III CZP 18/26. Zgodnie z treścią tej uchwały konsument nie może zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia.
W związku z ww. uchwałą wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 22¹ Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zgodnie natomiast z przepisem art. 117 § 2 Kodeksu Cywilnego po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Ogólną zasadą jest więc możliwość zrzeczenia się zarzutu przedawnienia w drodze czynności prawnej, poprzez złożenie oświadczenia woli w dowolnej formie, w tym także w sposób dorozumiany. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego jednakże takiej możliwości nie ma konsument. Uchwała ta wpisuje się w przyznaną w ostatnich latach konsumentom szeroką ochronę na gruncie przepisów o przedawnieniu. Ochrona ta obejmuje przepis art. 117 § 2¹ Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, co jest wyjątkiem od ogólnej zasady uwzględnienia przedawnienia tylko na zarzut pozwanego.